عێراق یاسای ژمارە ١٤ پەسەند دەکات — پەیوەندیی هاوڕەگەزی تاوانبار دەکرێت ١٠–١٥ ساڵ

لە ڕۆژی شەممە ٢٧ـی نیسانی ٢٠٢٤، ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراقی یاسای ژمارە ١٤، “یاسای دژایەتیی لووتیگەری و هاوڕەگەزخوازی” پەسەند کرد. ئەمە یەکەم جارە کە عێراق بەڕاشکاوی پەیوەندیی هاوڕەگەزی لە یاسای هاوچەرخیدا تاوانبار دەکات.

یاسایەکە چی دەڵێت

• پەیوەندیی هاوڕەگەزی: زیندانی لە ١٠ بۆ ١٥ ساڵ بۆ تاکەکان؛ تا ١٥ ساڵ بۆ خاوەن/بەڕێوەبەرانی شوێنانێک کە کاری هاوڕەگەزی تێیدا ڕووبدات.
• “بەرەوپێشبردنی هاوڕەگەزخوازی”: تا ٧ ساڵ و سزای دارایی لە ١٠ بۆ ١٥ ملیۆن دینار. ئەم زاراوەیە لە دەقەکەدا پێناسە نەکراوە و دەتوانێت بڵاوکراوەی ئەلیکترۆنی، ڕۆژنامەوانی، چالاکوانی، یان تەنانەت هەبوونی هێماکانی کۆمەڵگای LGBTQ+ بگرێتەوە.
• ڕێکارە پزیشکییە جێبەجێکەرەکانی ڕەگەز (وەسف کراوە بە “گۆڕینی ڕەگەزی بایۆلۆجی بۆ هۆکارە ناپزیشکییەکان”): تا ٣ ساڵ زیندانی بۆ نەخۆش و تا ٣ ساڵ بۆ پزیشک.
• “مۆنەسکردنی پیاوان”: ڕەشنوسی سەرەکی ١-٣ ساڵی بۆ “مۆنەسکردنی بەئەنقەست” تێدا بوو؛ دەقی کۆتایی حوکمێکی هاوشێوەی بەشێوەیەکی هەمواری کرد.

یاسایەکە بە دەنگدانێک بەبێ ئاگاداریی پێشوەختی پێویست پەسەند کرا؛ هەندێک نوێنەر باسیان لەوە کرد دەقی کۆتاییان پێش دەنگدان نەدیتووە.

دەرئەنجامە کرداریییەکان

• مەترسیی زیادبووی شوێنپێکەوتن. پێش ئەم یاسایە، شوێنپێکەوتنەکان حوکمە لافاوییەکانی “ئەخلاقی گشتی” یاسای سزاکانی ساڵی ١٩٦٩ بەکاردەهێنا. یاسای نوێ یاسایەکی ڕوون و توند دەداتە دادگەران و پۆلیس.
• مەترسیی جێبەجێ کردنی ئەلیکترۆنی. “بەرەوپێشبردن” ئەوەندە فراوانە کە چالاکی لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان، ڕۆژنامەوانی، و چالاکوانی بگرێتەوە. تەنانەت ڕەشبڵاوکردنەوە یان هاوبەشکردنی ناوەڕۆکی کۆمەڵگای LGBTQ+ ڕەنگە شوێنپێکەوتنی هەبێت.
• مەترسیی چاودێریی تەندروستی. پزیشکانێک کە چاودێریی جێبەجێکەری ڕەگەز پێشکەش دەکەن، ئێستا بەرپرسیاریی تاوانیی کەسی ڕووبەڕوو دەبنەوە. عێراقییە ترانسەکانێک کە پشتیان بە نوسخەی هۆرمۆنیی هێمن بەستبوو ڕەنگە ئەو سەرچاوەیە داخراو ببینن.
• ڕێکخراوە بیانییەکان کە لەسەر مافی کۆمەڵگای LGBTQ+ لە ناوەوەی عێراق کار دەکەن، ڕووبەڕووی دەرکەوتنی یاسایی ڕاستەوخۆ دەبنەوە لەژێر بەشی “بەرەوپێشبردن”.

وەڵامی نێودەوڵەتی

• ویلایەتە یەکگرتووەکان: وەزیری دەرەوە ئەنتۆنی بلینکن یاساکەی وەسف کرد بە “هەڕەشەیەکی جدی” بۆ عێراقییە لاوازەکان.
• شانشینی یەکگرتوو: وەزیری دەرەوە دەیڤید کامەرۆن یاساکەی شەرمەزار کرد وەک “مەترسیدار و دڵنیگەرانکەر.”
• یەکێتیی ئەورووپا: بەیاننامەیەکی دەرکرد یاساکەی شەرمەزار دەکات و داوای هەڵوەشاندنەوەی دەکات.
• نەتەوە یەکگرتووەکان: کۆمیسێری بەرزی مافی مرۆڤ ڤۆلکەر تورک دڵنیگەرانیی دەربڕی.
• هیومن ڕایتس ووچ: یاساکەی وەسف کرد بە “پێشێلکردنێکی ئاشکرای مافە بنەڕەتییەکانی مرۆڤ” و دایکارایی بۆ هەڵوەشاندنەوەی دەستبەجێی.

ئەم لێدوانانە گۆڕانکاریی یاسایی لە ناوەوەی عێراقدا بەرهەم نەهێنا.

ئەوەی دەبێت بیکەیت

ئەگەر لە ناوەوەی عێراقیت:

1. مۆبایلەکەت پشکنە. وێنە پاشەکەوتکراوەکانت، مێژووی نامەکان، ئەپە دانراوەکانی دۆڕاندن، و مێژووی وێبگەڕت پشکنە. ڕێبەری ئاسایشی دیجیتاڵی بۆ لیستی کرداری ببینە.
2. تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانت پشکنە. پۆستە گشتییەکان کە پێش یاساکە بوون ئێستا ڕەنگە وەک بەڵگە باس بکرێن. بیر لە ئەرشیفکردن و سڕینەوەی پۆستە گشتییە پەیوەستەکان بە کۆمەڵگای LGBTQ+ لە سەر هەژمارە پەیوەستەکان بە ناسنامەی ڕاستەقینەکەت بکەرەوە.
3. زیاتر وریا بە لەگەڵ ئەپەکان. Grindr و Hornet و ئەپە هاوشێوەکان لەژێر یاسای نوێدا زیاتر مەترسیدارن. ئەگەر بەکاریان دەهێنیت، لەسەر ئامێرێکی پاک پشت VPN، بە هەژمارێک کە پەیوەست نییە بە ژمارەی مۆبایلت یان ناسنامەی ڕاستەقینەکەت.
4. پەنابەری دیسان بیر لێ بکەرەوە ئەگەر بیر لێ دەکەیتەوە. یاسای نوێ ئیددیعای پەنابەری بۆ عێراقییە کوێرەکان لە دەرەوە بەهێز دەکات. پرسیارە باوەکانی پەنابەری ببینە.
5. پەیوەست بمێنەوە. کەناڵە کۆمەڵگاییە شیفرەکراوەکان (XMPP، Signal) گرنگتر دەبن لەگەڵ توندبوونی یاساکە. کۆمەڵگا ببینە.

یاساکە ئێستا کاراییە. جێبەجێ کردن تا ئێستا هاوسەنگ نییە، بەڵام چوارچێوەی یاسایی بوونی هەیە و دەتوانرێت لە دژی هەر عێراقییەکی کوێرە لە هەر کاتێکدا بەکار بهێنرێت.